Geçtiğimiz ay, bir akşam yemeğinde kız kardeşimle sohbet ederken, onun iş arkadaşının küçük kızına söylediği bir ifade dikkatimi çekti. Bu cümle, benim için çocukluğumda sıklıkla duyduğum bir şeydi ve yeniden duymak, bu iyi niyetli sözlerin ne kadar zarar verebileceğini fark etmemi sağladı. Kız kardeşim bir hemşire olduğu için, işinde pek çok olumsuz sonuca tanık oluyor. Ancak bu durum fiziksel bir zarar değil, çocukların kendilerini nasıl gördüklerini şekillendiren görünmez yaralarla ilgili. Çoğu ebeveyn, bu tür ifadeleri kullanırken çocuklarına zarar vermek istemiyor; genellikle kendileri çocukken duydukları şeyleri tekrar ediyorlar. Ancak psikoloji, yıllar içinde geçerliliğini yitirmiş olan bazı ebeveynlik tavsiyelerinin, sağlıklı duygusal gelişimi engelleyebileceğini göstermiştir. Bugün, uzmanlar tarafından zararlı olarak kabul edilen yedi ifadeyi incelemek istiyorum. Eğer bu cümleleri çocukluğunuzda duyduysanız, yalnız değilsiniz. Ve eğer siz de bu ifadeleri kullandığınızı fark ettiyseniz, herhangi bir yargı yok. Bilinçlenmek, daha iyi olmanın ilk adımıdır.

1) "Çünkü ben söyledim"
Bu ifade, benim babamın çocukken bir şeyleri sorguladığımda sıkça kullandığı bir cümleydi. Fabrikada çalışan babam, sendika toplantılarında çok fazla tartışma yaşadığı için evde uyum istiyordu. O zamanlar bunu tam olarak anlayamıyordum, ancak şimdi ebeveynlerin yorgun olduğunu görüyorum. Her kararı açıklamak, zaten zor bir durumda olan ebeveynler için imkansız görünebilir. Ancak araştırmalar, çocukların kuralların arkasındaki mantığı anlamaları gerektiğini gösteriyor. "Çünkü ben söyledim" diyerek soruları kapattığımızda, çocuklara otoritenin gerekçe göstermeden var olabileceğini öğretiyoruz. Bu, kısa vadede itaat sağlasa da, çocukların durumları değerlendirme, iyi kararlar verme veya sonuçları anlama becerilerini geliştirmelerine yardımcı olmuyor. Sonuç olarak, çocuklar ya otoriteye körü körüne bağlı kalıyor ya da onu sorgulamaya başlıyor.

2) "Ağlamayı bırak" veya "büyük çocuklar ağlamaz"
Çocukluğumda, duygular açıkça gösterilmezdi. Ağlamak zayıflık olarak görülürdü, özellikle de erkekler için. Ancak duygular, onlara "git" dediğimizde yok olmuyor; bunun yerine bastırılıyor. Gelişim psikolojisi üzerindeki araştırmalar, çocukların duygularını geçersiz kıldığımızda, onların hislerinin yanlış veya utanç verici olduğu mesajını aldıklarını gösteriyor. Bu da duygusal bastırmaya yol açıyor ve bu durum, ilerleyen yaşlarda kaygı, depresyon ve sağlıklı ilişkiler kurma zorluğuyla ilişkilendiriliyor. Çocukların tüm duyguların geçerli olduğunu öğrenmeleri gerekiyor, tüm davranışların değil.

3) "Sen çok tembelsin"
Etiketler kalıcıdır. Bir çocuğa tembel olduğunu söylerseniz, bunu kendisinin değişmez bir parçası olarak kabul etmeye başlar. Bir arkadaşım, sürekli tembel diye nitelendirildiğini anlattığında, bu etiketin yaşamı boyunca onu nasıl etkilediğini gördüm. Başarılı bir kariyer inşa etmesine rağmen, bu etiket onu rahatsız etmeye devam etti. Etiketler, davranışları değil, karakteri hedef alır ve bu da sorunun gerçek nedenlerini araştırmayı engeller.

4) "Neden kardeşin gibi olamıyorsun?"
Kardeşler arası kıyaslamalar, ilişkileri zehirler ve özsaygıyı zedeler. Kız kardeşimin kariyer yolu, benim politik bilim okuma kararım kadar anlaşılır değildi. Kardeşler arasında kıyaslama yapıldığında, çocuklar sevgi ve onayın bir diğerine benzemeye bağlı olduğunu öğreniyor. Bu da, çocuklar arasında kıskançlık yaratıyor ve sürekli olarak yetersizlik hissi doğuruyor.

5) "Senden hayal kırıklığına uğradım"
Hayal kırıklığı, öfkeye nazaran daha yumuşak bir alternatif gibi görünse de, derin yaralar açabilir. Ebeveynlerin hayal kırıklığını ifade etmesi, çocuklarına beklentileri karşılayamadıklarını iletmek anlamına geliyor. Bu da çocukların değerlerini bu beklentilere bağlamalarına neden oluyor.

6) "Çok hassas davranıyorsun"
Bu ifade, çocukların kendi hislerine ve algılarına güven duymalarını engelliyor. Çocuklar sürekli olarak "çok hassas" olduklarını duyduklarında, kendilerine güvenmeyi öğrenemiyorlar. Bu durum, ilerleyen yaşlarda sağlıklı ilişkiler kurmalarını zorlaştırıyor. Hassas olan bazı çocuklar, doğru destek alındığında, empatik ve sezgisel bireyler haline gelebilir.

7) "Baban eve gelince bekle"
Bu ifade, birkaç farklı sorunu bir arada barındırıyor. İlk olarak, sonuçların ertelenmesi, etkisini azaltıyor. Çocuklar, geri bildirim aldıklarında en iyi şekilde öğrenirler. Ayrıca, bu durum, mevcut ebeveynin otoritesini zayıflatıyor. Her iki ebeveynin de eşit derecede rehberlik yapabilmesi, çocuklar için faydalıdır.

Sonuç olarak, eğer bu ifadeleri çocukluğunuzda duyduysanız, şimdi onları kullanırken dikkatsiz olabilirsiniz. Bu bir alışkanlık meselesidir. Ancak, bu ifadelerin zararlarını fark etmek, daha iyi bir ebeveynlik yaklaşımını benimsemek için ilk adımdır. Biz mükemmel olmak zorunda değiliz; sadece bir öncekilerden daha iyi olmak için istekli olmalıyız. Çocuklarımız, birey olarak kabul edilen, duygularını onaylayan ve onları küçümsemeden yönlendiren ebeveynlere ihtiyaç duyuyor. Umarım bu yazıdan değerli bilgiler edinirsiniz. Gelecek yazılarda görüşmek üzere.